Houtzaagmolen (1593)

Werken aan een gouden toekomst.

De houtzaagmolen is een doorbraak voor de scheepsbouw in het 17e-eeuwse Nederland. Het zagen van planken gaat zo een stuk sneller. In deze molen zit voor het eerst een krukas om de draaiing van de molenwieken om te zetten in een zaagbeweging.

Aan het eind van de zestiende eeuw zijn de zeven gewesten die later de Republiek gaan vormen, in oorlog met de Spaanse koning. Door de oorlogsdruk is er veel politieke wil om risico’s te nemen met nieuwe uitvindingen. Deze uitvindingen zullen een eerste aanzet vormen voor de bloeitijd in de Gouden Eeuw. Een van de bekendste uitvindingen is de huitzaagmolen van Cornelis Corneliszoon van Uitgeest.

Corneliszoon weet met behulp van een krukas als eerste succesvol een draaiende beweging om te zetten in een op en neergaande zaagbeweging. In december 1593 krijgt hij hiervoor een octrooi en in 1597 verkrijgt hij nog een apart octrooi voor een verbetering van de krukas. Dankzij de houtzaagmolen kunnen vier á vijf personen in één dag wel zestig bomen tot planken verwerken. Al deze planken zijn ook nog eens veel gelijkmatiger van vorm dan handgezaagde planken.

De houtzaagmolen blijkt een belangrijke uitvinding, voor de scheepsbouw. Door met windkracht te zagen ontstaat in de Zaanstreek een bloeiende scheepsbouwindustrie en kan de Nederlandse handels- en oorlogsvloot explosief groeien.