Perpetuum Mobile (1754)

Streven naar het onmogelijke.

De perfecte oplossing voor ons energieprobleem is het perpetuum mobile: een apparaat dat uit zichzelf blijft bewegen en energie op kan wekken uit het niks. Fantastische constructies zijn in de loop van de tijd bedacht om tot zo’n eeuwigdurende beweging te komen, maar tot nu toe zonder succes. Al in 1602 legde Simon Stevin, wiskundige en ingenieur, uit waarom een eeuwigdurende beweging onmogelijk is: energie kan niet zomaar verdwijnen of ontstaan. Toch zijn er tot op de dag van vandaag mensen die geloven dat zo'n wondermachine gemaakt kan worden.

Een interessant voorbeeld van een mislukt perpetuum mobile is het verhaal van de Franse ingenieur L. G. Genneté: In 1750 vestigt de ingenieur zich in Nederland en hij beweert een opzienbarende uitvinding te hebben gedaan. Met zijn waterpomp kan de Haarlemmermeer volgens hem viermaal zo snel worden leeggepompt als met normale schepradmolens. Bovendien is zijn machine een perpetuum mobile: het weggepompte water wordt tegelijk gebruikt voor de aandrijving. In 1751 krijgt Genneté van de Staten van Holland de opdracht om zijn uitvinding daadwerkelijk uit te voeren. Wanneer blijkt dat de machine werkt, zal hij goed betaald worden.

In 1754 is de pomp af en er komt een commissie om de machine te inspecteren. De pomp blijkt niet te werken. De commissie schrijft een vernietigend rapport en Genneté valt ten prooi aan hoon en spot. In pamfletten wordt hij 'de uitvinder van het hobbelpaard' genoemd. Genneté werkt nog twee jaar aan zijn uitvinding en vertrekt dan uit Nederland, om nooit meer terug te keren. Zijn pomp wordt uiteindelijk als schroot verkocht.